Veriyi hazırlayın
Birim ve değişkeni tanımlama; ölçek türleri; veri sözlüğü, eksik gözlem, aykırı değer, kodlama, veri lisansı ve betimleyici analiz.
Veriyi tanımaktan bilimsel sonuçları yorumlamaya: Jamovi ile başlayın, R ile derinleşin. Açık kaynak yazılımlar ve ücretsiz, mümkün olduğunda açık lisanslı yatay kesit veri setleriyle uygulama odaklı bir ders kaynağı.
İKT 549 için önerilen uygulama akışı, özellikle iktisat, işletme ve sosyal bilimlerdeki kesit verileri üzerinde modelleme ve akademik raporlama becerilerini geliştirmeye yöneliktir.
Birim ve değişkeni tanımlama; ölçek türleri; veri sözlüğü, eksik gözlem, aykırı değer, kodlama, veri lisansı ve betimleyici analiz.
Hipotez, örneklem tasarımı, güven aralığı, p-değeri, etki büyüklüğü; parametrik ve parametrik olmayan alternatifleri karşılaştırma.
Grafik ve tablo standardı, model tanı testleri, sınırlılıklar, kaynakça ve aynı analizin Jamovi ile R üzerinde tekrar edilmesi.
Kayıt, ücretli lisans veya karmaşık bir kod ortamı gerektirmeyen bir başlangıç.
Windows, macOS veya Linux için ücretsiz masaüstü sürümünü indirin. İsterseniz ücretsiz bulut erişimini inceleyin.
Resmî indirme sayfası ↗180 kurgusal bireyden oluşan ders verisini açın. Değişkenlerin ölçüm düzeylerini doğru atayın; betimleyici tablo ve histogram oluşturun.
Sentetik CSV'yi indir ↗Önce Jamovi'de bir t-testi veya regresyon çalıştırın; ardından Rj modülü ya da RStudio'da aynı sonucu üretin.
Hazır R betiğini indir ↗Dersin ana çalışma ortamı Jamovi, kod ve yeniden üretilebilirlik katmanı ise R'dir. Diğer araçlar belirli analizleri karşılaştırmak veya farklı araştırma ihtiyaçlarını karşılamak içindir.
R tabanlı grafik arayüz; betimsel istatistikler, testler, ANOVA, regresyon, faktör analizi ve modüller. Çalışmalar .omv olarak saklanabilir.
İstatistiksel programlama, gelişmiş grafikler, simülasyon ve şeffaf kod. Önce R, sonra ücretsiz RStudio Desktop kurulmalıdır.
SPSS benzeri veri görünümü ve sözdizimi; frekans, t-testi, ANOVA, regresyon ve kategorik testlerde karşılaştırma için elverişli.
Ekonometri odaklı grafik arayüz ve hansl betik dili. Kesit regresyonu, tanı testleri, lojit/probit ve ileri düzey ekonometri.
Veri temizleme ve otomasyon için pandas; istatistiksel modelleme için statsmodels; görselleştirme için matplotlib.
GPLv2 lisanslı, ağırlıkla zaman serisi analizi için geliştirilmiş eski bir Java yazılımı. Kesit verili İKT 549'un temel aracı değildir.
| Yazılım | En uygun kullanım | Kod gereksinimi | Ders içindeki rol |
|---|---|---|---|
| Jamovi | Temel ve orta seviye istatistiksel testler, raporlama | Yok; Rj ile isteğe bağlı | Birincil arayüz |
| R / RStudio | Tekrarlanabilir analiz, özel yöntemler, grafikler | Var | Ana destekleyici yazılım |
| GNU PSPP | SPSS benzeri iş akışı ve sözdizimi | İsteğe bağlı | Karşılaştırmalı uygulama |
| gretl | Kesit regresyonu, iktisadi modeller, tanı testleri | İsteğe bağlı | Ekonometri uygulaması |
| Python | Veri hazırlama, otomasyon, gelişmiş modelleme | Var | Seçmeli destek |
| JMulTi | Klasik zaman serisi yöntemleri | Çoğunlukla arayüz | Tarihsel / seçmeli tanıtım |
Ek seçenek: JASP, klasik ve Bayesçi testler için incelenebilir. Yazılımlar ücretsiz ve açık kaynak olarak sunulsa da kurulum gereksinimleri işletim sistemine ve güncel sürüme göre değişebilir.
Bu tablo resmî ve değişmez bir ders izlencesi değil; açık kaynak araçlarla yürütülebilecek, lisansüstü düzey için önerilmiş esnek bir içerik planıdır. Haftaları açarak uygulamaları görüntüleyebilirsiniz.
Test seçimi sadece normalite sonucuna değil; araştırma tasarımı, bağımlılık yapısı, değişken tipi, örneklem büyüklüğü ve varsayımlara birlikte dayanmalıdır.
| Araştırma sorusu | Temel yaklaşım | Alternatif / dikkat | Uygulama |
|---|---|---|---|
| Bir grubun ortalaması referans değerden farklı mı? | Tek örneklem t-testi | Wilcoxon işaretli sıra / işaret testi; bağımsız örneklem | Jamovi |
| İki bağımsız grubun ortalaması farklı mı? | Welch t-testi | Mann–Whitney; sıra/dağılım yorumu | Jamovi, PSPP |
| Aynı bireylerin önce–sonra ölçümleri değişti mi? | Eşleştirilmiş t-testi | Wilcoxon işaretli sıra testi | Jamovi |
| Üç veya daha fazla bağımsız grubun ortalamaları farklı mı? | ANOVA / Welch ANOVA | Kruskal–Wallis, çoklu karşılaştırmalar | Jamovi |
| İki kategorik değişken ilişkili mi? | Pearson ki-kare bağımsızlık testi | Fisher kesin testi; seyrek hücreleri kontrol | Jamovi, PSPP |
| İki nicel değişken ilişkili mi? | Pearson korelasyonu | Spearman sıra korelasyonu; saçılım grafiği | Jamovi, R |
| Bir nicel çıktı nasıl açıklanıyor? | Çoklu doğrusal regresyon | Artıklar, fonksiyonel biçim, değişen varyans | Jamovi, gretl, R |
| İkili sonuç olasılığı nasıl değişiyor? | Lojistik regresyon | Odds ratio ≠ risk oranı; model uyumu ve doğrulama | Jamovi GAMLj3, R |
| Ölçek maddeleri ortak yapı oluşturuyor mu? | Faktör analizi / güvenirlik | Ölçek geliştirme gerekçesi ve yapı geçerliği | Jamovi |
Gözlem biriminin kişi, hane, işletme, müşteri veya ülke olduğu veriler önceliklidir. Bazı portallardaki yıllık ülke-bazlı veriler tek yıl seçilerek yatay kesite dönüştürülür.
Portekiz'de iki okulun öğrenci kayıtları; başarı, aile, çalışma süresi ve sosyal özellikler. Grup testleri ve regresyon için.
Gelir kategorisi, eğitim, yaş, çalışma ve demografik değişkenler. Ki-kare ve lojistik regresyon için.
1.000 kredi başvurusuna ilişkin çeşitli nitelikler ve risk sınıfı. Çapraz tablolar ve ikili sonuç modelleri.
30.000 kredi kartı müşterisinin temerrüt durumu ve açıklayıcı bilgileri; lojit/probit ve tahmin uygulamaları.
Bankanın telefon kampanyaları ve mevduat aboneliği sonucu. Sınıflandırma, ki-kare, lojit için uygun.
Portekiz kırmızı/beyaz şarap örnekleri; fizikokimyasal ölçümler ve kalite puanı. ANOVA ve regresyon.
Ülkelerin eğitim, sağlık, gelir, istihdam gibi göstergeleri. Aynı yıl için ülkeleri satırlara alarak yatay kesit oluşturun.
Ülkeler arası kişi başı gelir, yaşam beklentisi ve nüfus örnekleri. İndirilen göstergelerden ortak yıl tablosu kurun.
Ekonomi, sağlık, demografi, çevre ve eğitim göstergeleri; grafiklerden CSV alın ve tek yıl için karşılaştırma yapın.
İller/bölgeler için yayımlanan gösterge tabloları ve SDMX veri indirme olanakları. Tek yıl–il karşılaştırması yapın.
Avrupa ülkeleri ve bölgeleri için istihdam, gelir, eğitim vb. toplulaştırılmış göstergeler; CSV/TSV erişimi.
Ülke bazlı makro ve sosyal göstergeleri seçin; sabit bir yıl için karşılaştırmalı veri seti hazırlayın.
Öğretim ve araştırma alıştırmaları için çok sayıda örnek veri; R openintro paketiyle erişim.
LSMS, işletme anketleri ve diğer birey/hane/işletme çalışmaları. Katalogda Open data access filtresini kullanın.
Hanehalkı/işletme mikro verilerine erişim, verinin grubuna göre başvuru, protokol, güvenlik ve ücret koşullarına tabidir.
15 kaynak listeleniyor. Kaynaklar için gözlem birimi, tarih, örnekleme tasarımı, veri sözlüğü, eksik değerler, lisans ve atıf bilgileri birlikte kaydedilmelidir.
Aşağıdaki çalışmalar, uygun veri ve yöntem gerekçesiyle kısa bir akademik rapora dönüştürülebilir. Sınıf uygulamaları için sentetik ders verisi de kullanılabilir.
Ders için sıfırdan hazırlanmış, gerçek kişi kayıtları içermeyen sentetik yatay kesit veri seti ve temel Jamovi–R–Python uygulamaları.
180 kurgusal gözlem · gelir/harcama/yaş/eğitim · kodlama, t-testi, ANOVA, ki-kare ve regresyon uygulamaları.
Uyarı: Sayısal değerler öğretim için üretilmiştir; Türkiye'ye ilişkin resmî istatistik olarak yorumlanamaz.
.omv olarak kaydedin, tabloyu yorumlayın.RStudio'da dosyanın bulunduğu klasörü çalışma dizini yapın. Aşağıdaki kod CSV ile aynı klasörde çalışır:
veri <- read.csv("ikt549_ornek_yatay_kesit.csv",
fileEncoding="UTF-8-BOM")
summary(veri)
t.test(aylik_gelir_tl ~ cinsiyet, data=veri)
model <- lm(aylik_harcama_tl ~ aylik_gelir_tl + yas + egitim,
data=veri)
summary(model)İlgili tam örnek betiği ve isteğe bağlı Python uygulaması üstte indirilebilir.
Önce uygulamalı Jamovi kaynakları, ardından daha derin istatistik ve R kaynakları. Dış içeriklerin lisansları kendi sayfalarında belirtilmiştir.
Navarro & Foxcroft; ücretsiz kitap. Betimsel istatistik, t-testleri, ANOVA, korelasyon ve regresyon.
Resmî kullanım kılavuzu ve analiz adımları; Jamovi–R entegrasyonu.
Çetinkaya-Rundel & Hardin; açık lisanslı, güncel modern istatistik ders kitabı.
Ücretsiz PDF, açık ders kaynakları ve veri setleri.
Wickham, Çetinkaya-Rundel & Grolemund; veri temizleme, dönüştürme ve görselleştirme. 1. baskının Türkçe çevirisi ↗
SPSS benzeri açık kaynak analiz ve sözdizimi için resmî kaynak.
Kesit veri analizi, regresyon, ekonometri ve hansl betik dili.
NumPy, pandas, matplotlib ve makine öğrenmesine giriş için çevrimiçi kitap.
.omv, R kodu ve sonuçlar arşivli mi?